Antalya roept al snel beelden op van azuurblauwe zee en goudgele stranden. Maar zodra je er wat langer bent, ontdek je iets subtielers: de geur van sinaasappelbloesem. Langs boulevards, in parken en achter gevels staan duizenden citrusbomen – zo vanzelfsprekend dat je ze bijna over het hoofd ziet.
Tot de lente begint. Dan ontvouwt de bloesem zich en krijgt Antalya een nieuw gezicht: fris, lichtzoet en ongrijpbaar. Je ruikt het tijdens een wandeling, op een terras, in een zijstraat… en even later is het weer verdwenen. Niet voor niets is de sinaasappel hét symbool van de stad – je vindt hem terug in het stadswapen, en zelfs het beroemde Altın Portakal Film Festival (Gouden Sinaasappel) dankt er zijn naam aan.
Het officiële symbool van Antalya
Het officiële symbool van Antalya is niet voor niets een sinaasappel. Wie in de lente door de stad wandelt, merkt hoe diep citrus in het dagelijkse straatbeeld verweven is. In brede lanen zorgen de bomen voor schaduw, in stadsparken hangen de eerste witte bloesems tussen het glanzende groen, en zelfs in hotels en binnenplaatsen duikt citrus op als een vanzelfsprekend onderdeel van de mediterrane tuin.
Van Portugal naar de Turkse Rivièra
Het Turkse woord voor sinaasappel is portakal, en afgeleid van Portekiz, het Turkse woord voor Portugal. Via Portugese zeevaarders bereikte de zoete sinaasappel rond 1500 vanuit China het Middellandse Zeegebied. De bittere sinaasappel was hier al veel eerder bekend: die wordt in deze regio al sinds de 7e eeuw geteeld en is nog altijd terug te vinden in marmelade, geparfumeerd water en ingelegde vruchten.
De grootschalige teelt van zoete sinaasappels kwam pas echt op gang in de twintigste eeuw. Met de oprichting van het Citrus Instituut in 1936 kreeg de sector een stevige impuls. Nieuwe rassen werden geïntroduceerd en de teelt werd verder geprofessionaliseerd. Vandaag de dag behoort Antalya tot de belangrijkste citrusregio’s van Turkije, met de Finike-sinaasappel als bekendste lokale specialiteit.
Het Gouden Sinaasappel Filmfestival
De sinaasappel gaf niet alleen kleur aan het straatbeeld, maar ook aan de cultuur. Het mooiste voorbeeld daarvan is het Altın Portakal Film Festivali, dat in 1964 werd opgericht: het Gouden Sinaasappel Filmfestival. Dit initiatief kwam van burgemeester Avni Tolunay, die de sinaasappel bewust koos als symbool voor zowel de stad als het festival. Zijn doel was helder: de Turkse cinema zichtbaarder maken en filmmakers stimuleren om films van hoog niveau te produceren. Inmiddels is het festival uitgegroeid tot het belangrijkste filmevenement van Turkije, dat elk jaar in oktober grote namen uit de filmwereld naar Antalya trekt. De felbegeerde award wordt tegenwoordig zelfs de ‘Turkse Oscar’ genoemd.
Wanneer ruikt Antalya naar sinaasappels?
De sinaasappelbloesem bloeit in het voorjaar, vooral in maart en april. In deze periode hangt er een zoete, bloemige geur in de lucht die je nergens anders zo intens ruikt. Wandel dan door Kaleiçi of langs de boulevard van Konyaaltı en je begrijpt waarom locals zeggen dat de stad dan op z’n mooist is.
In de wintermaanden hangen de bomen vol rijpe vruchten. Op markten en langs de weg wordt de oogst verkocht: sappig, zoet en rechtstreeks van de boom. Wie ooit in Antalya een glas versgeperst sinaasappelsap heeft gedronken, weet dat sinaasappels uit de supermarkt daar echt niet aan kunnen tippen.
Kun je de sinaasappels van de straat eten?
Wie de oranje vruchten aan de stadsbomen ziet hangen, vraagt zich misschien af: mag je die zomaar plukken en eten? In theorie kan dat, maar verwacht geen zoete smaak. De citrusbomen langs straten en in parken zijn in Antalya namelijk vaak bittere sinaasappels (ook wel Sevilla-sinaasappels genoemd). Ze zien er met hun dieporanje kleur weliswaar prachtig uit, maar het vruchtvlees is zuur en de schil wrang.
Daarom laten veel locals ze liever hangen, of gebruiken ze juist heel gericht: voor marmelade, ingelegde (schil) en soms voor geparfumeerd water. De zoete, sappige sinaasappels die je op de markt proeft, komen meestal uit professionele boomgaarden in de regio rondom Antalya, met Finike als bekende naam. Bewonder de stadsbomen dus gerust, maar bewaar je eetlust liever voor bij een marktkraam.
Een stukje Antalya voor thuis
Wil je de citrusgeur van Antalya niet alleen onthouden, maar ook mee naar huis nemen? Dat kan verrassend eenvoudig. In winkels en kraampjes in en rond Kaleiçi vind je namelijk allerlei producten met sinaasappel en sinaasappelbloesem: van kolonya met een frisse citrusgeur tot handgemaakte zeep en kleine flesjes sinaasappelbloesemwater. Ook leuk als typisch Turks cadeautje: gekonfijte sinaasappelschil, soms met een laagje pure chocolade. Zo neem je een stukje Antalya mee dat niet onderin je koffer verdwijnt, maar je thuis met één geur of smaak meteen terug laat denken aan de Turkse Rivièra.
Ontdek Antalya met al je zintuigen
De sinaasappel vertelt een stukje van het verhaal van Antalya: van handelsroutes die eeuwen geleden deze kust bereikten tot de culturele identiteit die de stad vandaag uitdraagt. Het is een symbool van zon, mediterrane gastvrijheid en een leven dat zich grotendeels buiten afspeelt. Misschien is het wel het mooiste bewijs dat Antalya meer is dan zon, strand en zee. Kom in het voorjaar en ruik het zelf.
